الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

161

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

( 1 ) عثمان قبل از على عليه السّلام آن زمين را درخواست كرد و رسول الله صلّى اللّه عليه و آله آن را به او بخشيد ، ولى وى از مشاركت با على عليه السّلام امتناع ورزيد ؛ لذا على عليه السّلام از او خواست كه براى داورى نزد نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله بروند ؛ امّا عثمان امتناع كرد . براى همين به وى گفته شد كه چرا با على عليه السّلام نزد نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله نمىروى ؟ گفت : او پسر عموى پيامبر ( ص ) است و لذا مىترسم كه به نفع او قضاوت كند . در شأن همين آياتى از سورهء نور نازل شد : « لَقَدْ أَنْزَلْنا آياتٍ مُبَيِّناتٍ وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . وَ يَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالرَّسُولِ وَ أَطَعْنا ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ ما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ . وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ . وَ إِنْ يَكُنْ لَهُمُ الْحَقُّ يَأْتُوا إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ . أَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتابُوا أَمْ يَخافُونَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ رَسُولُهُ بَلْ أُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ . إِنَّما كانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ . وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَخْشَ اللَّهَ وَ يَتَّقْهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ » « 1 » ؛ ما آيات روشنگرى نازل كرديم و خدا هر كس را بخواهد به راه راست هدايت مىكند . مىگويند به خدا و رسولش ايمان آورده‌ايم و اطاعت مىكنيم پس از آن دسته‌اى از آنان پشت مىكنند و آنها مؤمن نيستند . هنگامى كه به سوى خدا و رسولش خوانده شوند تا در ميانشان داورى كند گروهى از آنها روىگردانند . و اگر حق با آنها باشد با فروتنى به سوى او مىآيند . آيا دل‌هايشان بيمار است ، يا شك و ترديد دارند ؟ يا مىترسند كه خدا و رسولش بر آنها ستم كند ؟ امّا خود اينها ستمگرند . هنگامى كه مؤمنان به سوى خدا و رسولش خوانده شوند ، تا در ميانشان داورى شود ، تنها سخنى كه مىگويند اين است كه : شنيديم و اطاعت كرديم . » آنهايند كه رستگارانند . كسى كه خدا و رسولش را اطاعت كند و خدا ترس و پرهيزگار باشد رستگار است . و پس از آن كه نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله از اين موضوع مطّلع شد ، به حق داورى كرد و به نفع على صلّى اللّه عليه و آله حكم كرد . « 2 »

--> ( 1 ) . نور ( 24 ) ، 46 - 52 ، اين سوره صد و سومين سورهء در ترتيب نزول مىباشد ، يعنى هفدهمين سوره‌اى بوده است كه در مدينه نازل شده است در اواخر سال نهم هجرى نه در سال چهارم . ( 2 ) . كشف الحق ، ص 247 و نزديك به همين معنا را قمى در تفسيرش ، ج 2 ، ص 107 از امام صادق صلّى اللّه عليه و آله آورده است و در تفسير بيان ، ج 7 ، ص 450 بدون اسناد به امام اين مطلب آمده است و در مجمع البيان ، ج 7 ، ص 236 از امام باقر صلّى اللّه عليه و آله اين مطلب نقل گرديده و شايد كه اشتباهى شده باشد . و آلوسى در روح المعانى از ضحاك نقل مىكند كه اين نزاع بين على صلّى اللّه عليه و آله و مغيرة بن وائل واقع شده است .